• امروز شنبه دوم تیر 1397 

آشنایی با دستگاه

صفحه ی اصلی / آشنایی با دستگاه

تاریخچه سازمان اوقاف و امور خیریه:
از تشکیلات اداری ایران در دوره صفاریه (245 ـ 290 هـ ) که اولین سلسله حکومت ایرانیان پس از اسلام بوده است، اطلاع دقیقی در دست نیست ولی تشکیلات اداری دوره سامانیان (261 ـ 389 هـ ) از «دیوان موقوفات» و یا «دیوان اوقاف» نام برده شده که به کار مساجد و اراضی موقوفه رسیدگی می‏نموده است. گویا قبل از ایجاد «دیوان اوقاف» وظیفه اداره اوقاف به عهده قضات بوده است.
 
بنیان اداری اوقاف از زمان صفویان پی ریزی شده، در آن زمان امور اوقاف ایران به یکی از بزرگان که هم جنبه روحانی و هم جنبه اداری و دیوانی داشت واگذار می گردید و متصدی این مقام به نام «صدرالصدور» و «وزیر اوقاف» و «مستوفی موقوفات» خوانده می‏شد.
 
وضع اوقاف در دوره قاجاریه در هم و آشفته بوده در دوره سپهسالار ضمن یک رشته اقدامات اصلاحی در جهت بهبود اوقاف نیز گفتگوهایی به عمل آمد و دستورهایی صادر شد.
 
پس از انقلاب مشروطیت و استقرار حکومت مشروطه در سال 1285 هـ . ش و تدوین قانون اداره اوقاف مدنی مدتی جزء وزارت عدلیه بوده است، پس از تصویب قانون «وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» در سال 1289 هـ . ش به بعد امور موقوفات زیر نظر رؤسا و مسئولان وزارت مزبور رسیدگی و اداره می‏گردید و مسئولان ادارات معارف در شهرستانها عهده دار انجام امور موقوفات نیز بودند.
 
در دی ماه 1313 هجری شمسی قانون جدید اوقاف مشتمل بر 10 ماده به تصویب رسید و آئین نامه این قانون در 1314 هـ . ش از طرف هیأت دولت مورد تصویب قرار گرفت. تا سال 1328 هـ . ش ادارات اوقاف در مرکز (تهران) از ادارات فرهنگ جدا شده بود ولی در شهرستانها ریاست اداره فرهنگ و اوقاف به عهده یک نفر بود و از سال 1328 هـ.. ش اداره اوقاف شهرستانها نیز از ادارات  فرهنگ جدا شد و مسئول مستقلی برای آن تعیین گردید.
 
در 15 آذر ماه 1343 هـ . ش با تصویب قانون تفکیک وزارت فرهنگ، تشکیلات سازمان اوقاف صورت قانونی گرفت که به موجب ماده 4 این قانون سازمان اوقاف وابسته به نخست وزیری گردید. به دنبال تشکیل سازمان اوقاف، اداره کل اوقاف با بودجه مصوب و کارمندان آن از وزارت فرهنگ منتزع و به سازمان مذکور ملحق و منتقل شد و سرپرستی این سازمان با «معاون نخست وزیر و سرپرست سازمان اوقاف» بود.
 
در قانون تفکیک وزارت فرهنگ «شورای عالی اوقاف» نیز پیش بینی شده بود.
 
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران و استقرار دولت جمهوری اسلامی، تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف مورد تجدید نظر قرار گرفته و در تاریخ 2/10/1363 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و بر اساس آن سازمان از نخست وزیری منتزع و با عنوان سازمان حج و اوقاف و امور خیریه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وابسته گردید. به موجب این قانون سرپرست سازمان باید از طرف ولی فقیه مجاز در تصدی اموری که متوقف بر اذن ولی فقیه است باشد.
 
زمینه های فعالیت:
 
ـ اداره امور موقوفات عام فاقد متولی یا مجهول التولیه و موقوفات خاصه و اماکن مذهبی اسلامی و همچنین اثلاث باقیه، محبوسات، نذور، صدقات و هر مال دیگری که به غیر از عنوان وقف برای امور عام المنفعه و خیریه اختصاص یافته و مؤسسات و انجمن های خیریه ای که از طرف دولت یا سایر مراجع ذیصلاح به سازمان محول شده باشد، طبق قوانین و مقررات مربوطه.
 
ـ گسترش، عمران، بازسازی و احیای موقوفات و اماکن متبرکه اسلامی به منظور افزایش عواید و بهره برداری بهتر از آنها.
 
ـ گسترش برنامه‏های کمک به چاپ و نشر و تبلیغ معارف اسلامی و علوم قرآنی خدمات فرهنگی، اجتماعی، بهداشتی، درمانی و امور خیریه و عام المنفعه از محل درآمد موقوفات و اماکن متبرکه طبق مفاد وقفنامه‏ها.